Ўзбекистон Марказий банки биринчи марта ўтган йил учун Миллий молиявий қамров индексини пилот ҳисоблаш натижаларини тақдим этди. Ҳисоботга кўра, банк карталари кенг тарқалганига қарамай, уларнинг салмоқли қисми амалда фаол эмас.
Ўзбекистонда ўртача бир нафар вояга етган аҳолига 3,2 та банк картаси тўғри келади. Бироқ сўнгги 12 ой давомида миллий банк карталарининг атиги 53 фоизидан фаол фойдаланилган. Демак, қарийб 47 фоизи фойдаланиладиган карталар қаторига кирмайди.
«Бу маълумотлар тўлов инфратузилмасининг миқдор жиҳатдан кенгайиши ва аҳоли томонидан ундан амалда фойдаланиш ўртасида сезиларли тафовут мавжудлигини кўрсатади», — дея таъкидлади Марказий банк.
Шу билан бирга, мамлакатда тўлов воситаларидан фойдаланиш имконияти етарлича юқори даражада. Вояга етган аҳолининг 83 фоизида банк картаси мавжуд, қарийб 77 фоизида интернет-банкингнинг фаол профили бор, 86,3 фоизи эса мобил интернет орқали тўловларни амалга ошириш имкониятига эга.
Шунга қарамай, тўлов хизматларидан амалда фойдаланиш индекси 100 баллик шкалада атиги 34 баллни ташкил этган. Таққослаш учун, жамғарма маҳсулотларидан фойдаланиш даражаси 68 балл, кредит маҳсулотларидан фойдаланиш даражаси эса 47 балл деб баҳоланган.
Бундан ташқари, нақд пулсиз тўловларнинг асосий қисми фақат айрим турдаги операцияларга тўғри келади. Барча тўлов операцияларининг 69 фоизи жисмоний шахслар ўртасидаги (P2P) пул ўтказмалари ҳисобига тўғри келади. Марказий банк баҳосига кўра, бу пул маблағларини рақамли каналлар орқали ўтказиш одати шаклланганини кўрсатади. Бироқ рақамли тўловлардан фойдаланишнинг бошқа сценарийлари ҳали кенг тарқалмаган.
Қайд этилишича, банк карталари сонини шунчаки кўпайтириш молиявий қамровни оширишда чекланган самара беради.
Регулятор фаол фойдаланувчилар улуши ва операциялар частотасини ошириш, шунингдек, кундалик ҳисоб-китобларда карталар ва бошқа рақамли воситалардан фойдаланиш кўламини кенгайтиришга эътибор қаратиш зарур, деб ҳисоблайди.
Изоҳ