Шавкат Мирзиёев Остона шаҳрида ўтаётган Минтақавий экологик саммитда қатор ташаббусларни илгари сурди.
Президент бугунги кунда экологик муаммоларни глобал иқлим ўзгаришларидан ажратиб бўлмайди, деб таъкидлади. Глобал исиш суръатлари тезлашишда давом этмоқда, Марказий Осиёда эса ҳарорат икки баравар тезроқ кўтарилмоқда. Минтақа музликларининг деярли учдан бир қисми йўқотилди, ёғингарчилик режими беқарорлашди, сув ресурслари тақчиллиги ортиб бормоқда. Деградация аллақачон 80 миллион гектар ерни қамраб олган.
Глобал экологик бирдамликнинг заифлашуви чуқур хавотир уйғотмоқда. Декларатсиялар ва чақириқлар ресурслар билан қўллаб-қувватланмайди. Глобал иқлим ўзгаришига энг кам таъсир кўрсатган мамлакатлар яна унинг оқибатлари билан ёлғиз қоляпти.
Ишончимиз комилки, халқаро бирдамлик, энг аввало, ривожланаётган мамлакатларнинг иқлим молиялаштируви, илғор технологиялар ва инновациялардан ўз вақтида, адолатли ва тўсиқсиз фойдаланишини таъминлашда ўз ифодасини топиши керак," - деди давлат раҳбари.
Шавкат Мирзиёев Марказий Осиё давлатлари хавф-хатарларни янги ўсиш нуқталарига айлантириб, биргаликда ҳаракат қилиши кераклигини таъкидлаб, қатор таклифларни илгари сурди.
Биринчи. "Марказий Осиёнинг тоза ҳавоси" давлатлараро консорциумини таъсис этиш. Консорциум саноатни модернизация қилиш ва чиқиндиларни тозалаш тизимларини жорий этиш мақсадида "яшил" молиялаштиришнинг қўшма операторига айланиши мумкин.
Иккинчиси. Ўзбекистонда фаолият юритаётган Яшил университет ҳузуридаги Чўлланишга қарши курашиш, қурғоқчиликнинг олдини олиш ҳамда қум ва чанг бўронларининг барвақт олдини олиш марказига минтақавий мақом бериш. Илмий салоҳият марказини бирлаштириш ер деградацияси ва туз-чанг чиқиндиларини мониторинг қилишнинг кучли тизимини яратиш имконини беради.
Учинчи. Технологик ўтишни жадаллаштириш учун "Марказий Осиё яшил савдо йўлаги"ни шакллантириш. Имтиёзли божхона режимларини жорий этиш ва эко-товарлар учун сертификатларни ўзаро тан олиш ишлаб чиқаришни тезроқ модернизация қилиш ва маҳсулотларимизни рақобатбардош қилиш имконини беради.
Тўртинчи. Марказий Осиё иқлим лойиҳаларининг ягона инвестиция портфелини яратиш. Бу тарқоқ ташаббуслар билан эмас, балки минтақани ривожлантиришнинг яхлит стратегияси билан чиқиш имконини беради, бу эса ҳамкорларнинг уни амалга оширишдан манфаатдорлигини оширади.
Бешинчи. Марказий Осиё атроф-муҳит ўзгаришларининг ягона минтақавий атласини яратиш. Атлас минтақада чўлланиш жараёнлари, ерларнинг деградацияси ва сув ресурслари ҳолатини яққол акс эттирувчи фундаментал илмий-таҳлилий базага айланиши керак.
Олтинчи. "Марказий Осиё Қизил китоби"ни биргаликда ишлаб чиқиш. Халқаро табиатни муҳофаза қилиш иттифоқининг Тошкентдаги минтақавий офиси бу ишнинг мувофиқлаштирувчиси бўлиши мумкин. Минтақанинг "Қизил китоби" шунчаки йўқолиб бораётган турлар рўйхати эмас, балки бу соҳада биргаликда ишлашимиз учун самарали платформа бўлиши керак.
Еттинчи. 2027 йилда Ўзбекистонда Бутунжаҳон ёшлар иқлим форумини ўтказиш. Уни Бокудаги COP-29 давомида ташкил этилган Атроф-муҳит бўйича маслаҳат қўмитаси майдонида ўтказиш таклиф этилмоқда.
Президент 31 май - 5 июнь кунлари Самарқанд шаҳрида бўлиб ўтадиган Глобал экологик жамғарманинг саккизинчи Ассамблеяси ҳамда сентябрь ойи охирида бўлиб ўтадиган Сувни тежаш бўйича Бутунжаҳон форумида фаол иштирок этишга таклиф этди.
Изоҳ