Aral School иштирокчилари, БМТ Тараққиёт дастурининг Орол денгизи бўйича экспертлари ва Қораўзак давлат ўрмон хўжалиги ўрмончилари дунёдаги энг мураккаб ландшафтлардан бирига саксовул ва бошқа галофит турлар кўчатларини экишди. Бу ҳақда UzNews.uz’га Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси (ACDF) матбуот хизмати хабар берди.
Сайёр акция ACDF ва Ўзбекистондаги БМТТД ўртасидаги ривожланиб бораётган институтсионал ҳамкорликнинг бевосита натижаси бўлди.
"Aral School камдан-кам ҳолларда бир маконда бўладиган фанларни бирлаштиради: дизайн, экология, фан, маданият ва маҳаллий билимлар. Айнан уларнинг кесишмасида янги ечимлар туғилади. БМТТД билан биргаликда ишлаб, биз ушбу концепцияни бевосита ҳаётга татбиқ этишимиз мумкин - далаларда, жамоаларда, ушбу минтақа ва ундан ташқарида тикланишнинг аҳамиятини қайта кўриб чиқадиган келажак авлод билан," - деди Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси раиси Гаяне Умерова.
Биргаликдаги саъй-ҳаракатлар билан денгиз тубини барқарорлаштириш учун асосий маҳаллий тур бўлган саксовул (Haloxylon), шунингдек, Оролқум чўлининг экстремал шароитларига: тупроқнинг юқори шўрланиши, -30 дан +45 даражагача бўлган ҳарорат, минимал ёғингарчилик ва доимий туз-чанг бўронларига мослашган бошқа галофит ўсимликлар экилди.
Қайд этилишича, саксовул бу шароитга ўзига хос тарзда мослашган. Битта етук бута тўрт тоннагача кўчма қумни ушлаб туришга қодир. Унинг илдиз тизими 10-15 м чуқурликкача боради, ҳар бир гектар экилган саксовул йилига 1100 кг дан ортиқ CO2 ютади. Етти йиллик дарахтзорларда ер юзасидаги шамол тезлиги деярли нолга тушади, бу эса минтақадаги миллионлаб одамларнинг соғлиғига таъсир қилувчи заҳарли чанг бўронларини тўғридан-тўғри чеклайди. Кўчатлар Давлат ўрмон хўжалигининг маҳаллий кўчатхоналарида етиштирилган бўлиб, уларнинг маҳаллий шароитга тўлиқ мослашувини таъминлайди.
"Оролбўйи минтақасини тиклаш фақат техник ечимларни талаб қилмайди. У таълим, фан ва маданият экологик тикланишдан ажралмаган - улар у билан узвий боғлиқ деган умумий эътиқодни баҳам кўрадиган институтларни талаб қилади. Айнан шу нарса БМТТД ва Жамғармани бирлаштиради. Ҳамкорлар бундай мақсад атрофида бирлашганда ва биргаликда ҳаракат қилганда, ҳақиқий ўзгаришлар бошланади," - деди БМТ Тараққиёт дастурининг Ўзбекистондаги доимий вакили Акико Фужии.
Ушбу қўниш БМТ Тараққиёт дастури томонидан 2020 йил 11 мартда бошланган "Яшил Орол денгизи" краудфандинг ташаббусининг бир қисми бўлди. Жамғарма ва Арал School билан ҳамкорликда денгизнинг қуриган тубида 90 гектар майдонга саксовул ва бошқа галофит турларининг 90 минг туп кўчатларини экиш режалаштирилган.
Aral School - Нукусда биорегионал дизайнер Ян Болен бошчилигидаги экологик таълим дастури. Биринчи синов курси 2026 йил январь-июнь ойларида бўлиб ўтади.
Изоҳ