Тадбир Жаҳон банкининг E-GATE (Elevating Global Access Through E-commerce) дастурининг иккинчи босқичини ишга туширди. Муҳокама давомида у минтақа мамлакатлари учун электрон тижоратнинг ўсиши эмас, балки унинг иқтисодий ривожланишга таъсири муҳимлигини таъкидлади.
Замонавий рақамли платформалар бизнесни яширин сектордан чиқариш, янги иш ўринларини яратиш, кичик ва ўрта тадбиркорликни ривожлантириш, иқтисодиётни рақамлаштириш ва замонавий логистика инфратузилмасини, жумладан, трансчегаравий етказиб бериш йўналишларини шакллантиришга хизмат қилади.
«Марказий Осиё давлатлари учун нафақат онлайн савдо ҳажмини, балки у яратадиган иқтисодий самарани ҳам баҳолаш муҳимдир. Гап янги иш ўринлари, тадбиркорликни ривожлантириш, иқтисодиёт шаффофлигини ошириш, рақамлаштириш ва миллионлаб одамлар учун замонавий хизматларнинг пайдо бўлиши ҳақида бормоқда. Айнан маҳаллий ўйинчилар бугунги кунда бу ўзгаришларнинг ҳаракатлантирувчи кучига айланмоқда», – деди Николай Селезнев.
Унинг сўзларига кўра, давлат, бизнес ва молия институтлари ҳамкорлигисиз рақамли иқтисодиётнинг барқарор ривожланишига эришиб бўлмайди. Uzum аллақачон Ўзбекистоннинг рақамли инфратузилмасини яратишга қарийб 500 миллион доллар сармоя киритган, аҳоли ва тадбиркорлар учун хизматлар экотизимини ривожлантиришга сармоя киритишда давом этмоқда.
«Бугунги кунда электрон тижорат шунчаки савдо майдончаларини ривожлантириш масаласи эмас. У ишончли алоқа, замонавий тўлов ечимлари, самарали логистика, маълумотлар алмашинуви ва қулай тартибга солишларсиз амалга ошмайдиган рақамли трансформациянинг муҳим қисмига айланди.
E-GATE дастурининг биринчи босқичи Марказий Осиё компаниялари рақамли савдога тайёрлигини кўрсатди: иштирокчилар 23 миллион АҚШ долларидан ортиқ янги шартномалар тузишди ва онлайн каналлар орқали 70 дан ортиқ экспорт бозорларига чиқишди.
Кейинги қадам бу саъй-ҳаракатларни кенгайтиришдир. Энди алоҳида муваффақиятли лойиҳалардан бутун минтақада рақамли иқтисодиёт салоҳиятини очишга ва янги иш ўринларини яратишга ёрдам берадиган тизимли ечимларга ўтиш муҳим», – деди Жаҳон банки гуруҳининг рақамли ривожланиш бўйича раҳбари ва катта мутахассиси Сандра Саржент.
Энг муҳим омиллардан бири логистика инфратузилмаси бўлиб қолмоқда. Хусусан, гап Ўзбекистонда жорий йилда пайдо бўладиган бонд омборларини ташкил этиш ҳақида боряпти. Бундай ечимларнинг ривожланиши ташқи савдо фаоллигининг ўсиши ва логистика жараёнларининг самарадорлигини ошириш орқали бюджет тушумларини 15-20% га ошириши кутилмоқда.
Бозорни янада ривожлантиришнинг яна бир муҳим шарти минтақа мамлакатлари ўртасида тартибга солиш талабларини уйғунлаштиришдир. Электрон тижорат учун ягона қоидаларнинг яратилиши кичик ва ўрта бизнесга миллий рақамли платформалар орқали қўшни давлатлар бозорларига қонуний ва анча осонроқ кириш имконини беради.
Халқаро ўйинчиларни жалб қилиш истиқболлари ҳақида гапирар экан, Николай Селезев Amazon ва бошқа глобал платформалар каби компаниялар анъанавий равишда asset-light модели бўйича ишлаётганини ва одатда зарур инфратузилма аллақачон яратилган бозорларга киришини таъкидлади.
Муҳокамада, шунингдек, Avval Marketpla (Тожикистон) бош директори Фируз Ҳасанов, Jumia Group вице-президенти, давлат органлари ва жамоатчилик билан алоқалар бўйича глобал раҳбари Абдессалам Бензитуни, Alibaba Group Марказий Осиё бўйича директори Лю Фан, МДҲ ва Қозоғистонда агентлик модели бўйича DHL бошқарувчи директори Евгений Багдашкин, Coursera нинг Жанубий ва Шарқий Европа ва Марказий Осиё бўйича минтақавий директори Кристин Налтчажян ва «Фридом Банк Қозоғистон» АЖ директорлар кенгаши маслаҳатчиси Олег Смоляков иштирок этди.
Шунингдек, муҳокама иштирокчилари аҳолининг рақамли ва молиявий саводхонлик даражасини ошириш ҳамда тез ривожланаётган рақамли иқтисодиёт учун мутахассислар тайёрлаш зарурлигини таъкидлашди.
Муҳокама иштирокчилари Марказий Осиёда трансчегаравий савдо ва рақамли иқтисодиётни янада ривожлантириш давлат, бизнес ва халқаро ҳамкорларнинг саъй-ҳаракатларини мувофиқлаштиришни, шунингдек, минтақавий рақамли платформаларни кенгайтириш учун шарт-шароитлар яратишни талаб қилиши тўғрисида якдил фикр билдиришди. Тадбир Жаҳон банки томонидан Ўзбекистон, Тожикистон ва Қирғизистон иқтисодий регуляторлари билан ҳамкорликда ташкил этилди.
Реклама ҳуқуқи асосида
Изоҳ