Hammasi 2005-yilda, TATU iqtisod fakulteti bitiruvchisi "O‘zbektelekom"ga ishga kirganidan boshlangan edi. Bir qarashda aloqa va suv tizimlari orasida bog‘liqlik yo‘qdek. Ammo Abdurashid bu yerda eng muhim narsani — tarmoq mantiqini o‘rgandi. Ma’lumotlar paketi simlar orqali qanday harakatlansa, suv ham quvurlar orqali xuddi shunday qonuniyat bilan oqadi. Har ikki tizimda ham uzilish — bu falokat. Iqtisodchi sifatida u har bir soniyadagi yo‘qotish ortida qancha pul turishini hisoblashni o‘rgandi. Bu tahliliy nigoh keyinchalik u "SUVMASH" aksiyadorlik jamiyatiga o‘tganida eng kuchli quroliga aylandi. O‘n yil davomida zavodning "oshxonasida" pishgan mutaxassis sifatida u nasosning ichidagi har bir murvat qanday vazifa bajarishini, metallning chidamliligini va bozorning real dardini o‘rgandi. U yerda u bir haqiqatni anglab yetdi: O‘zbekiston bozorida nasos emas, balki "yechim" tanqis.
Tadbirkorlikka qadam qo‘yish Abdurashid uchun shunchaki pul topish emas, balki bozordagi tizimli xatolikni tuzatish imkoniyati edi. 2017-yilda "WATER PUMPS BUSINESS" korxonasiga asos solinganida, u oldiga katta maqsad qo‘ydi: odamlarga faqat temir sotmaslik, balki ularni o‘n yillar davomida ortiqcha xarajatdan qutqaradigan muhandislik yechimini berish. Keyinchalik bu yo‘nalish "EURO PUMP" brendi ostida birlashdi va xalqaro standartlarni mahalliy quruq va changli muhitga adaptatsiya qilish boshlandi. Uning falsafasiga ko‘ra, nasosning narxi — bu ayzbergning faqat uchi. Xaridor nasosni 100 so‘mga sotib oladi va uni arzonga tushdi deb o‘ylaydi. Aslida esa, nasosning 10 yillik xizmati davomida uning 90 foiz xarajati elektr energiyasi va ta’mirlashga ketadi. Abdurashidning vazifasi — ana shu yashirin 90 foiz xarajatni kamaytirishdir.
Qiziqarli faktlardan biri shundaki, nasos tizimlaridagi samaradorlikni oshirish uchun ba’zida yangi uskuna ham kerak emas, shunchaki aniq hisob-kitob kifoya qiladi. Abdurashidning amaliyotida Samarqand viloyatidagi loyiha bunga yaqqol misol bo‘la oladi. O‘sha yerda tizimni to‘g‘ri optimallashtirish va "aqlli" boshqaruv uskunalarini joriy etish orqali elektr energiyasi sarfi 13,5 foizga kamaytirildi. Bu raqam kichik ko‘rinishi mumkin, ammo yirik nasos stansiyalari miqyosida gap yuz millionlab so‘m tejamkorlik va minglab oilalarning barqaror suv ta’minoti haqida ketmoqda. Bunday yutuqlar Abdurashidning shunchaki direktor emas, balki tizimlar "shifokori" ekanligidan dalolat beradi. U vibratsiyani eshitib, nasosning qayerida muammo borligini, quvurdagi bosim qayerda yo‘qolayotganini tahlil qila oladi.
Abdurashidning muvaffaqiyati ortida uning shaxsiy qadriyatlari va oilaviy tarbiyasi turadi. U ko‘p bor ta’kidlaganidek, otasidan muhandislikka bo‘lgan yuksak ehtiromni va onasidan temir intizomni meros qilib olgan. Bu fazilatlar unga nafaqat biznesni boshqarishda, balki eng murakkab texnik krizislarni yengishda yordam beradi. U uchun har bir loyiha — bu imzo. Agar o‘rnatilgan uskuna shovqin qilsa yoki samarali ishlamasa, u buni o‘zining shaxsiy mag‘lubiyati deb qabul qiladi. Shuning uchun ham "EURO PUMP"da har bir buyurtmadan oldin chuqur audit o‘tkaziladi. Mutaxassislar suvning tarkibi, uning sho‘rlanish darajasi, quvurlarning eskirganligi va hatto elektr tarmog‘idagi kuchlanish o‘zgarishlarini ham hisobga olishadi. Chunki Yevropada zo‘r ishlagan nasos O‘zbekistonning jaziramasida yoki loyqa suvida bir haftaga ham chidamasligi mumkin.
Bugungi kunda Abdurashid Tashmuxamedovni tashvishga solayotgan narsa — sohadagi kadrlar masalasi. Uning fikricha, texnologiya har qancha rivojlanmasin, uni tushunadigan va asraydigan qo‘llar bo‘lmasa, baribir yo‘qotishlar bo‘laveradi. Shu bois ham u kelgusida yosh muhandislar uchun o‘quv markazi tashkil etishni rejalashtirmoqda. U yoshlarga faqat nazariyani emas, balki real hayotdagi muammolarni — nasosning kavitatsiyasi nima, uni qanday oldini olish mumkin, iqtisodiy samaradorlikni qanday hisoblash kerakligini o‘rgatmoqchi. Bu Abdurashidning kelajak avlodga qoldirmoqchi bo‘lgan asosiy merosidir. U nafaqat o‘z korxonasini rivojlantirish, balki O‘zbekistonning umumiy infratuzilma madaniyatini yuksaltirishga intilmoqda.
Biznes strategiyasiga kelsak, Abdurashid "EURO PUMP"ni faqat import qiluvchi kompaniya emas, balki mahalliylashtirish markaziga aylantirish yo‘lida qadam tashlamoqda. Nasoslarning ayrim ehtiyot qismlarini O‘zbekistonda ishlab chiqarish — bu nafaqat tannarxni tushirish, balki tashqi bozorlarga bog‘liqlikni kamaytirish va tezkor servisni ta’minlash deganidir. O‘zbekistonda tezkor servis — bu shunchaki qulaylik emas, balki ehtiyoj. Tasavvur qiling, qishloq xo‘jaligi mavsumida nasos to‘xtab qolsa, har bir soat hosilning nobud bo‘lishiga olib keladi. Abdurashidning jamoasi aynan shu "vaqt inqirozi" sharoitida ishlashga o‘rgatilgan. Ularning maqsadi — nosozlikni shunchaki tuzatish emas, balki uning takrorlanmasligini kafolatlashdir.
Yana bir diqqatga sazovor jihat — bu Abdurashidning innovatsiyalarga bo‘lgan munosabati. U "texnologiya uchun texnologiya" tarafdori emas. Uning uchun innovatsiya — bu real foyda keltiradigan vosita. Masalan, u masofadan boshqarish tizimlarini joriy etish orqali inson omilini kamaytirish va tizim xatolarini minimal darajaga tushirish ustida ishlamoqda. Bu esa operatorning beparvoligi tufayli qimmatbaho uskunaning yonib ketishidan saqlaydi. Abdurashid uchun har bir loyiha o‘ziga xos jumboq bo‘lib, uni yechishda u ham matematik, ham muhandis, ham psixolog sifatida yondashadi. U mijozga "sizga mana bu nasos kerak" demaydi, aksincha "tizimingizdagi muammo mana bunda va uni mana bu usul bilan hal qilamiz" deb tushuntiradi.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, Abdurashid Tashmuxamedovning hikoyasi — bu mas’uliyat va professionallik haqidagi hikoyadir. U o‘z ishi bilan isbotlaydiki, hatto eng murakkab va eskirgan tizimlarni ham oqilona yondashuv bilan yangilash, tejamkor va ishonchli qilish mumkin. Uning falsafasi — sifatda murosa qilmaslik va doimo rivojlanishda davom etishdir. O‘zbekiston suv xo‘jaligi tizimi bunday muhandis-tadbirkorlar qo‘lida ekan, kelajakda suv bilan bog‘liq muammolar bosqichma-bosqich, ilmiy va texnik asosda hal etilishiga ishonch ortadi. Abdurashid nafaqat suvni harakatlantiruvchi nasoslarni, balki butun bir sohani yangi bosqichga ko‘taruvchi harakatlantiruvchi kuchga aylandi. Uning yo‘li — zamonaviy O‘zbekistonning yangi avlod muhandislari uchun haqiqiy maktabdir.
Muallif: Sher-Ali Bo'riboyev
Изоҳ